Panagiotis K. Panagiotou

Οι μικρές και κλειστές οικογενειακές ΑΕ έχουν τεράστια σημασία στην ελληνική οικονομία, εφόσον αυτές αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία των ελληνικών ΑΕ. Στην Ελλάδα, η μικρή, οικογενειακή, κλειστή ΑΕ είναι αρρύθμιστη σε ένα ενιαίο και αυτοτελές δίκαιο. Η δομή της δημόσιας ΑΕ δεν είναι ο αρμόζων εταιρικός τύπος για την πλειοψηφία των ελληνικών ΑΕ. Το γεγονός αυτό δημιουργεί χάσμα μεταξύ ρύθμισης του ν. 4548/2018 (δημόσια ΑΕ) και της πραγματικότητας, με συνέπεια να δημιουργούνται σοβαρά προβλήματα στην εφαρμογή του νόμου, η δομή του οποίου δεν λαμβάνει υπ' όψιν τις προσωποπαγείς ΑΕ και το ρυθμιστικό του αντικείμενο αναφέρεται κατά βάση στην πολυμετοχική-δημόσια ΑΕ. Το παρόν έργο στοχεύει στην πρακτική αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών, αναζητώντας λύσεις σε αλλοδαπά Πρότυπα και στην αλλοδαπή νομοθετική και πρακτική πείρα.

Η μελέτη αναφέρεται στο δίκαιο ελέγχου και εποπτείας επί των πεπραγμένων της οικονομικής διαχείρισης στην ΑΕ, όπως αυτό διαμορφώθηκε μετά την επίδραση των αρχών της εταιρικής δια-κυβέρνησης του ν. 4706/2020, που ενισχύει το σύ-στημα ελέγχου στην εισηγμένη ΑΕ, καθώς και στην ευθύνη των ορκωτών ελεγκτών λογιστών και ελεγκτικών εταιριών. Δεν εκτείνεται όμως σε λογι-στικο-ελεγκτικούς κανόνες και ανάλυση της πρα-κτικής τους, δηλ. στην επαγγελματική εφαρμογή του διαχειριστικού ελέγχου στην ΑΕ.

Η παρούσα μονογραφία παρουσιάζει και αναλύει τα νομοθετικά και ερμηνευτικά ζητήματα του ν. 4601/2019 για τους εταιρικούς μετασχηματισμούς (μετατροπή, συγχώνευση και διάσπαση επιχείρησης). Ειδικότερα, αντιμετωπίζει τα κυρίαρχα προβλήματα της διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής του ν. 4601/19 στις επιχειρήσεις, που έχουν οικονομική οργάνωση και της έκτασης των πρόσθετων και συμπληρωματικών ρυθμίσεων μέσω εταιρικών/ εξωεταιρικών διαμορφώσεων και ερευνά το επιτρεπτό αυτών ως συναλλακτικά μορφώματα υπό το ν.4601/19. Τα προβλήματα αυτά οφείλονται σε νομοθετικές ασάφειες και αντινομίες σχετικά με τη ρύθμιση των μετασχηματισμών και της σύγκρουσης του εταιρικού δικαίου με το φορολογικό, ζητήματα τα οποία εντοπίζει και αποπειράται να αποσαφηνίσει ο Συγγραφέας.
This monograph deals with various types of Business Transformations (conversion, merger, division of a company, hive-off of various divisions), which were introduced into Greek law with the Law 4601/19, in fragments from the German law on Business Transformations (UmwG) and from the incorporation of the EU Directive 2017/1132 / EC of the European Parliament of 14 June 2017.

Βιβλιοκρισία
του βιβλίου : ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ
( Γενικό μέρος-Εισαγωγή στο Εμπορικό δίκαιο | Βιομηχανική ιδιοκτησία & Ανταγωνισμός | Εμπορικές εταιρίες | Ασφαλιστικό δίκαιο | Δίκαιο των αξιογράφων | Δίκαιο της πτώχευσης | Ναυτικό δίκαιο ) 

του Παναγιώτη Κ. Παναγιώτου, Καθηγητή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Δικηγόρου

Εκδόσεις «Νομική Βιβλιοθήκη», Αθήνα 2019, σελ. IX-ΧLVI & 1-932

Από τον : κ. Ψυχομάνη Σπύρο , Καθηγητή του Εμπορικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Α.Π.Θ

Οι εκδόσεις «Νομική Βιβλιοθήκη» εξέδωσαν πρόσφατα ένα ακόμα βιβλίο του καθηγητή Παναγιώτη Παναγιώτου, που φέρει τον τίτλο, «Εμπορικό Δίκαιο», στο οποίο ο συγγραφέας, με τη γνωστή πληθωρική επιστημονική, αναλυτική και κριτική ικανότητα, που διαθέτει, παραθέτει, επεξεργασμένη, με τρόπο συνεκτικό και περιεκτικό, όλη την ύλη του κλασικού Εμπορικού Δικαίου. Η βαθειά νομική του παιδεία, έκδηλη, τόσο στο λοιπό εκτεταμένο επιστημονικό έργο του, συγκροτούμενο από πολλές μελέτες, άρθρα, γνωμοδοτήσεις, βιβλία, όσο και στο εύρος της πανεπιστημιακής του διδασκαλίας, απετέλεσε το θεμέλιο και του τελευταίου αυτού έργου του και το εχέγγυο, συνάμα, της βαρύτητας των αναφορών του.  Αποτελεί  ένα εξαίρετο ώριμο επιστημονικό έργο έμπειρου συγγραφέα, με πλούσια τεκμηρίωση, που μπορεί να συμβάλλει ουσιαστικά στην προσπάθεια κάθε ενδιαφερόμενου να προσεγγίσει το σύγχρονο εμπορικό δίκαιο  και να εφαρμόσει τις διατάξεις του στην πράξη.  Στο επίτομο αυτό έργο, αφενός μεν αντικατοπτρίζεται η σημερινή πραγματικότητα στο εμπορικό δίκαιο, αφετέρου δε διατυπώνονται από τον συγγραφέα ιδέες για την αναγκαία μετεξέλιξη του.

Η παρούσα μελέτη παραγματεύεται την αύξηση κεφαλαίου και το δικαίωμα προτίμησης μετά το νέο Ν 4548/2018 για την ΑΕ .
Η αύξηση του µετοχικού κεφαλαίου αποτελεί τον προσφορότερο τρόπο χρηµατοδότησης της ανώνυµης εταιρίας αντί της προσφυγής αυτής στο τραπεζικό δανεισµό. Πολλές φορές όµως δηµιουργεί κινδύνους για τους µετόχους της µειοψηφίας. Με την αύξηση του µετοχικού κεφαλαίου µειώνεται η αξία των παλιών µετοχών, µε συνέπεια την ελάττωση του ποσοστού συµµετοχής των παλιών µετόχων στα κέρδη και στο προϊόν εκκαθάρισης της εταιρίας και συνάµα αποδυναµώνεται το δικαίωµα ψήφου τους, ιδίως όταν καταργηθεί το δικαίωµα προτίµησης και εκδοθούν οι νέες µετοχές σε τιµή κατώτερη της πραγµατικής αξίας των παλιών µετοχών. Συγ-χρόνως δε η αύξηση κεφαλαίου επηρεάζει αρνητικά το δικαίωµα µετατροπής των οµολογιούχων δανειστών, αν κατά τη µετατροπή των τίτλων οι νέες µετοχές ή οι νέες µετατρέψιµες οµολογίες διατεθούν στους παλιούς µετόχους.........

H εσωτερική και εξωτερική ευθύνη των μελών του ΔΣ στην ΑΕ μετά το ν. 4548/2018 . H ευθύνη των μελών του ΔΣ έναντι της εταιρίας και των τρίτων (μετόχων, πιστωτών, κ.ά.) 1 , αποτελεί φλέγον ζήτημα στο εταιρικό δίκαιο και αποβλέπει στην καλή οργάνωση και ευημερία της ΑΕ.

The problem Corporate law contains a principle for the prohibition of secession of non-autonomous equity rights from the shareholding relationship (prohibition of the splitting off of the voting right from the shareholder relationship). The result of this is the inadmissible assignment of autonomous voting rights.....

The content of this study is the introduction to Business Law – the general part, Industrial Property and Competition Law ,  Corporations Law, Bills / Securities  Law ( bill of exchange and checks ) , Insurance Law, Insolvency Law and Maritime Law.

Η παρούσα μελέτη προσεγγίζει το φλέγον ζήτημα της αστικής ευθύνης των μελών του ΔΣ έναντι της AE  και των τρίτων (μετόχων, πιστωτών, κ.ά), που αποβλέπει στην καλή οργάνωση και ευημερία της ΑΕ και έχει απασχολήσει έντονα την επιστήμη και τη νομολογία. Αντιμετωπίζει καίρια ζητήματα της πταισματικής ευθύνης του ΔΣ στην ΑΕ.

1. Η υπόψη μονογραφία αναφέρεται σε μία νέα ερ-μηνευτική προσέγγιση του πολυσυζητημένου άρθρου 22β ΚΝ 2190/1920 και στην υιοθέτηση της αμυντικής αγωγής του μετόχου (derivative action) κατά των πα-ραβιάσεων της μετοχικής σχέσης. Η εταιρική και ατο-μική αγωγή του μετόχου κατά του ΔΣ στην ανώνυμη εταιρία είναι ένα από τα καίρια θέματα του εμπορικού δικαίου και ανήκει στον κύκλο θεμάτων της προστα-σίας του εταιρικού και μετοχικού συμφέροντος από άσκηση μη υπεύθυνης διαχείρισης από το ΔΣ στην απλή, εισηγμένη, αφερέγγυα και ομιλοποιημένη ΑΕ. Το βασικό πρόβλημα της μελέτης ανάγεται στη θεμε-λίωση της ατομικής εταιρικής αγωγής του μετόχου λόγω της ευθύνης του ΔΣ έναντι της εταιρίας και των τρίτων (μετόχων, πιστωτών). Πρόκειται για την ανα-γνώριση/παραχώρηση ενός ιδιωτικού αγώγιμου δι-καιώματος δράσης στον μέτοχο στις περιπτώσεις των αντανακλαστικών ζημιών (derivative action). Η ελληνική βιβλιογραφία και νομολογία αρνείται μέ-χρι σήμερα αδικαιολογήτως να αναγνωρίσει το πραγ-ματικό αυτό γεγονός και είναι προσκολλημένη σε μια δογματική θέση για τη νομική σχέση του μετόχου με την ΑΕ (μη νομιμοποίηση του μετόχου ως διάδικου με βάση τις αρχές της νομικής προσωπικότητας), με συνέπεια να περιορίζεται μόνο σε μία ενιαία εταιρική αγωγή κινούμενη αποκλειστικά από το νομικό πρόσω-πο της εταιρίας για την αντιμετώπιση των περιπτώσε-ων διασπάθισης της εταιρικής περιουσίας από το ΔΣ. Με βάση τα δεδομένα αυτά προβάλλουν τα ακόλουθα ουσιώδη ερωτήματα: Μπορεί να επιτρέπεται η άσκηση της εταιρικής αγωγής και ατομικά από έναν ή περισ-σότερους μετόχους; Η ατομική αγωγή του μετόχου για τις εταιρικές αξιώσεις (και όχι για ίδιες αξιώσεις) κατά του ΔΣ θα στηριχθεί στις αδικοπρακτικές ή συμβατικές διατάξεις; Ή η σχετική αγωγή θα θεμελιωθεί σε ένα ιδιαίτερο είδος ευθύνης που υπέχει το ΔΣ έναντι των τρίτων; Η επιλογή των εφαρμοστέων διατάξεων είναι επομένως δυσχερής και θα πρέπει να γίνεται με βάση το κριτήριο του πως κανείς κατανοεί τη νομική θέση των μετόχων στην ΑΕ και πως στη συνέχεια πρέπει να υλοποιείται η οικονομική σχέση του μετόχου σε μια νομική σχέση. Και αυτό, υπό την έννοια ότι ο μέτοχος δεν είναι τρίτος, αλλά αποτελεί φορέα του κοινού-εταιρικού συμφέροντος της εταιρίας. Προφανές είναι άρα το θεωρητικό και πρακτικό ενδιαφέρον του θέμα-τος, αλλά και δυσχερής η αντιμετώπισή του.

Η ζημία που επέρχεται στο νομικό πρόσωπο της ΑΕ και στους τρίτους από πταισματική ευθύνη του ΔΣ λόγω κακής διαχείρισης έχει ως επακόλουθο τη δυνατότητα άσκησης της εταιρικής αγωγής ή και της ατομικής εταιρικής αγωγής του μετόχου για την αποκατάσταση της ζημίας. Η παρούσα μελέτη επικεντρώνεται στα διορθωτικά μέτρα για την αντιμετώπιση της εταιρικής φιλονικίας των διοικητικών οργάνων και των μετόχων και στην έγερση των εταιρικών αξιώσεων για την αποκατάσταση της έμμεσης ζημίας από τους κατ’ ιδίαν μετόχους, ιδίως σε αδράνεια των διοικητών της ΑΕ να ασκήσουν την εταιρική αγωγή.

Η ζημιογόνα διαχείριση του ΔΣ κατά την κρατούσα άποψη αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με την άσκηση της εταιρικής αγωγής μόνο από το νομικό πρόσωπο της εταιρίας. Η θέση αυτή αποτελεί απόρροια της αρχής της διαχειριστικής οργάνωσης και της περιουσιακής αυτοτέλειας του νομικού προσώπου. Βασικός υπόχρεος, λοιπόν, για την άσκηση της εταιρικής αγωγής σε ιδανική περίπτωση είναι το ΔΣ και αν αυτό αδρανεί νομιμοποιούνται ειδικοί εκπρόσωποι για την άσκηση της εταιρικής αγωγής. Η κρατούσα άποψη προχωρεί ακόμη περισσότερο· δέχεται ότι οι μέτοχοι της εταιρίας που υφίστανται έμμεση ζημία από τις πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων της διοίκησης, δεν έχουν παράλληλη αξίωση αποζημίωσης για τις εταιρικές αξιώσεις για τη ζημία αυτή. Το ερώτημα κατά πόσο μόνο η εταιρική αγωγή είναι πειστική, ώστε να δώσει λύσεις στα προβλήματα της ΑΕ και μάλιστα στην αποκατάσταση της έμμεσης ζημίας, θα πρέπει να αξιολογηθεί. Και βεβαίως έχει αξιολογηθεί από την πρακτική ότι αδυνατεί να αντιμετωπίσει τα ζητήματα της έμμεσης ζημίας. Αλλά διερωτάται κανείς περαιτέρω: Μπορεί να επιτρέπεται η άσκηση της εταιρικής αγωγής και ατομικά από έναν ή περισσότερους μετόχους; Η ατομική αγωγή του μετόχου για τις εταιρικές αξιώσεις κατά του ΔΣ θα στηριχθεί στις αδικοπρακτικές ή τις συμβατικές διατάξεις; Ή η σχετική αγωγή θα θεμελιωθεί σε ένα ιδιαίτερο είδος ευθύνης που υπέχει το ΔΣ έναντι των τρίτων; Η επιλογή των εφαρμοστέων διατάξεων είναι, λοιπόν, δυσχερής και θα πρέπει να γίνεται με βάση το κριτήριο του πώς κανείς κατανοεί τη νομική θέση των μετόχων στην ΑΕ και του πώς στη συνέχεια πρέπει να υλοποιείται η οικονομική σχέση του μετόχου σε μια νομική σχέση.

Αντικείμενο της μελέτης αποτελεί η διεύρυνση των δικαιούχων προσώπων άσκησης εσωτερικού ελέγχου στην ΑΕ με άσκηση του οικονομικού ελέγχου διαχείρισής της και από το μεμονωμένο μέτοχο μειοψηφίας. Η ανάγκη λειτουργίας του μεμονωμένου μετόχου μειοψηφίας στο σύστημα ορθού έλεγχου της ΑΕ είναι μεγάλη και θα βοηθούσε στη διαφάνεια στην ΑΕ λόγω του ότι το ελληνικό δίκαιο ΑΕ δεν διαθέτει επαρκή μέσα, ώστε να διασφαλίζεται ένας αποτελεσματικός διαφανής έλεγχος των διοικητικών οργάνων στην ΑΕ (αναλογική εφαρμογή της ΑΚ 755)

This monograph deals with significant issues pertaining to the corporate and derivative compensation actions in the Public limited companies (large and small Public, listed / quoted on a Stock Exchange, insolvent and affiliated corporations) brought against members of the Board due to their exercise of bad management of corporate assets. Corporate action is incapable of dealing with the matters of indirect losses to the company, the shareholders and the creditors. In derivative action there are discrepancies in its implementation owing to, on the one hand, the lack of complete legislative regulation in the law of Public limited companies and, on the other hand, to the difficulties caused by legislation with the doctrine of legal personality which thwarts the legalization of the shareholder to restore the indirect loss. This research shows that the doctrine of the legal entity and the strict reliance of corporate action on it, cannot always be accepted. The replacement of the corporate management with the individual action of the shareholder for the restoration of corporate compensation claims and control of the Board of directors together with an agreement of protective effect for third parties, become necessary especially when the directing board stands apathetic in the pursuit of corporate action because of conflicting interests. This monograph is a significant contribution to the matter regarding the implementation of derivative action of shareholders in the current applicable Greek legislation of the Public limited companies by shares.

Στην παρούσα μελέτη ερευνώνται ζητήματα από την αύξηση κεφαλαίου  και την άσκηση του δικαιώματος στην ΙΚΕ  και ειδικότερα ερωτάται :

1.Αν οι ρυθμίσεις των κεφαλαιουχικών εταιριών καθώς και οι διατάξεις  που ρυθμίζουν τη σωματειακή οργάνωση των εταιριών  εκτείνονται και στις ΙΚΕ για τη ρύθμιση των νομοθετικών κενών.

2.Αν το καταστατικό ( αρχικό ή τροποποιημένο)  μπορεί να αποκλείσει το δικαίωμα προτίμησης στην ΙΚΕ .

3.Αν είναι επιτρεπτή η αύξηση του εταιρικού κεφαλαίου στην ΙΚΕ  από το διαχειριστή ή τους διαχειριστές και αν η  σχετική αύξηση  αποτελεί τροποποίηση του καταστατικού.

4.Aν όλα τα κέρδη της ΙΚΕ μπορούν να μετατραπούν σε κεφάλαιο και αν ο τρόπος διάθεσης τους επαφίεται ή μη στην ελεύθερη κρίση της συνέλευσης των εταίρων .

5.Με ποιά ποσοστά  πλειοψηφίας θα ληφθεί η απόφαση για ονομαστική αύξηση του κεφαλαίου και ποιό εταιρικό όργανο είναι αρμόδιο να αποφασίσει τη σχετική αύξηση.

6.Πότε υπάρχει διανομή α΄ και β΄ μερίσματος και από ποιο εταιρικό όργανο αποφασίζεται  η διανομή και περαιτέρω αν μπορεί να εμποδίζεται η διανομή των μερισμάτων  . Ειδικά, ερωτάται αν είναι  υποχρεωτική η διανομή του 35% των κερδών  ως πρώτο μέρισμα .

7. Αν η εξαγορά εξωκεφαλαιακών ή εγγυητικών μεριδίων  από τον εταίρο συνιστά κεφαλαιοποίηση παθητικού.

Ζητήματα βελτίωσης του νομικού και φορολογικού περιβάλλοντος της επιχείρησης. Η εξέλιξη του δικαίου των ΜΜΕ. Η εξέλιξη του δικαίου των ΑΕ. Η σύγκρουση του εμπορικού και φορολογικού δικαίου . Η Φορολόγηση επιχειρήσεων . Αντικίνητρα για  την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων .

ARTICLE: THE VALIDITY OF THE TRANSFER OF SHARES AND THE CONFLICT OF THE PROVISIONS OF THE TAX AND COMPANY LAW ( HAVING REGARD TO THE DECISION OF COURT OF APPEAL OF LARISSA 423/2013) IN : BUSINESS AND COMPANY LAW , 2014 , PP.761-771

Τhe object of this article is the problem which arises when shares are transferred and the conflict which arises of the company and securities law with tax law , due the introduction of additional conditions for the transfer of shares ( notarial or private document).More specifically , the article refers to the disregard of securities law by the tax law rules but also by the provisions which are found at the core of civil Law. Furthermore the article covers matters related to issues concerning the share in terms of securities law and the transferable part of securities.

The content of this study is the introduction to Business Law – the general part, Industrial Property and Competition Law ,  Corporations Law, Bills / Securities  Law ( bill of exchange and checks ) , Insurance Law, Insolvency Law and Maritime Law. This present study has taken into account almost all of the rapid mass legislative modifications which have taken place in the aforementioned classical branches of Greek business law, especially pertaining to the years of the economic crisis in Greece. It basically concerns transitive and conjunctive regulations of law, which have a uncertain existence as enduring abiding regulations. In recent years there is a turn in business  law because of its characteristic inherent necessity to become a soft law, which can contribute, as is required, to the running of the private global economy. In order to satisfy contemporary commercial transactions, and its expediency to contemporary entrepreneurial activity, the Greek legislator will have to be more venturous in the difficult but necessary transition from the traditional commercial law of commercial undertakings to a much more broader and self-contained business law , which will also comprise of classical commercial law, labor and tax law. The law of commerce should be the equivalent of the global business in the sense that it should be adapted to the needs of the international environment as a more comprehensive  law of the economic market, but also to the particularities of the Greek social environment with respect to the restrictive principles of the current Greek law.